Yazı Detayı
06 Şubat 2019 - Çarşamba 18:34
 
DAVRANIŞLARINIZ VE SİZ
Doc. Dr SELMA SABANCIOĞULLARI
Doç. Dr. Selma SABANCIOĞULLARI Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Suşehri Sağlık Yüksekokulu, Ruh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Anabilim Dalında öğretim üyesi (Doçent Doktor) olarak görev yapmaktadır. Sabancıoğulları’nın 60’a yakın uluslararası ve ulusal bilimsel makalesi ile beş bilimsel kitapta bölüm yazarlığı, 70’in üzerinde uluslararası ve ulusal kongre, sempozyum ve bilimsel toplantılarda sunulan bilimsel bildirisi bulunmaktadır. Çalışma alanları ruh sağlığı, ruhsal bozukluklar, toplum ruh sağlığı, etkili iletişim ve ilişkiler, çocuk-ergen ruh sağlığı, anne-baba tutumları ve evlilik ilişkileridir. Yabancı dili İngilizcedir.
 
 
Yaptığımız şeyleri neden yaparız, neden düşündüğümüz gibi düşünürüz, hisettiğimiz gibi hissederiz? Günlük yaşantımızda sürekli bir takım eylem ve davranışlarda bulunuruz. Yaşamda gösterdiğimizin hiçbir davranışımız anlamsız değildir. Her davranışımızın bir anlamı ve amacı vardır. Bir işte çalışıyorsak ya da okula gideceksek sabah erkenden kalkar, giyinir kuşanır işe ya da okula gitmek için yola koyuluruz. Kitap okuruz, ders çalışırız, gezeriz, alışveriş yaparız, yemek yeriz, yürüyüş ve spor yaparız, arkadaşlarımızla buluşur sohbet ederiz. Peki, bu davranışları neden yaparız? Davranışlarımızın altında hangi gereksinimler, hangi ihtiyaçlar var? Günlük yaşantıda bunlar davranışlarımızı nasıl şekillendiriyor?...

Davranışlarımız temel yaşam biçimimiz ve hayatımızın pusulasıdır. Amacı ve anlamı olan iyi planlanmış davranışlar bizi başarıya tam tersi ise başarısızlığa götürür. Davranışın ortaya çıkmasında birçok faktör etkili olmakla birlikte, en temel faktör olarak insan gereksinimlerini söyleyebiliriz. Davranışlarımızı belirleyen bu gereksinimler temel fizyolojik gereksinimler ve yaşadığımız toplum içinde öğrendiğimiz sosyal gereksinimlerdir…

Bazı davranışlarımızı içgüdüsel olarak, bazı davranışlarımızı ise temel fizyolojik gereksinimlerimizi karşılamak için yaparız. Açlık, susuzluk, uyumak, boşaltım, dinlenmek, barınmak ve cinsellik gibi gereksinimler hayatta kalmak için temel gereksinimlerdir ve bu gereksinimlerimizi karşılamak için yemek yeriz, su içeriz, uyuruz. Yaşamı devam ettirmek için ihtiyaç duyduğumuz gereksinimlerimiz bütün insanlar için aynıdır fakat bunları karşılama şeklimiz farklılık gösterir. Bazılarımız günlük altı saat uyurken, bazılarımız sekiz-dokuz saat uyumadan kendine gelemez, bazılarımız günde üç öğün yemek yerken, bazılarımız altı öğün bazılarımız iki öğün yiyebilir…

İnsan olarak ihtiyaç htiğimiz diğer önemli bir gereksinim güvende olmadır. Başımızı sokacağımız bir evimizin, para kazanacağımız bir işimizin, sağlığımızın güvende olması gibi durumlardır. Bu gereksinimimizi karşılamaya dönük olarak okula gider, okulu bitirir bir meslek sahibi oluruz, iş ararız temel ihtiyaçlarımızı karşılamak için para kazanmak isteriz. Sağlığımızın güvende olması için beslenmemize dikkat eder, yürüyüş ve egzersiz yapar, yolda karşıdan karşıya geçerken olabildiğince dikkatli geçeriz. Duygusal güvenliğimiz için ise kendimizi huzurlu htiğimiz ortamlarda bulunmaya çalışırız. Bu davranışlar güvenlik gereksiniminin bir sonucudur…

Bazı davranışlarımızı ise öğreniriz. Bu davranışlarımızın temelinde içinde yaşadığımız toplumun değer düzenine göre biçimlenen ve bizi birbirimizden ayıran sosyal gereksinimlerimiz vardır. Sevme ve ait olma, yakın ilişkiler kurma, başarılı olma, beğenilme ve takdir edilme, itibar ve saygı görme, kabul edilme, inanç ve değerlere göre yaşama toplum içinde öğrendiğimiz davranışlarımıza yön veren sosyal gereksinimlerimizdir. Bu gereksinimleri aile, yakın çevre ve toplumla etkileşerek öğreniriz. Öğrendiğimiz bu gereksinimler toplumsal farklılıklar gösterdiği gibi bireysel farklılıklarda gösterir. Başarı ya da yakın ilişkiler kurma bir kişi için önemli iken bir başkası için önemli bir gereksinim olmayabilir. Öğrendiğimiz bu gereksinimleri karşılamak için bir takım davranışlar içinde oluruz. Yakın ilişki kurmak, sevmek ve sevilmek bizim için önemli bir gereksinim ise insanlarla birlikte olmaya, onlarla plan yapmaya özen gösteririz. Bu gereksinim içinde olmayanlar ise insanlarla beraber olmaktan hoşlanmaz, mümkün olduğu kadar kendi başlarına yalnız kalmayı tercih edebilirler. Başarı bizim için önemli bir gereksinim ise yaptığımız işimizi, görevimizi ya da sorumluluğumuzu daha dikkat ederek ve herkesten daha iyi yapmaya çalışırız. Bildiği ve inandığı ile yaptığı davranışların tutarlı olması kişi için önemli bir gereksinim ise davranışlarını bu yönde yapılandırır. Sigaranın sağlığa zararlı olduğunu bilen bir kişi sigara içiyorsa bildiği ile gösterdiği davranış arasında tutarsızlık yaşar. Bu tutarsızlık kişide itici bir güç olur ve kişi ya sigarayı bırakır ya da sigaranın zararlı olduğu ile ilgili bilgi ve inancını değiştirir. Kopya çekmenin bir bakıma hırsızlık olduğunu düşünen bir öğrenci sınıfta kalma korkusu ile sınav sırasında kopya çekerse, öğrencide inandığının tersini yapmaktan dolayı bir gerginlik oluşur. Bu gerginlik itici bir güç bir güdü olur. Öğrenci ya gidip öğretmeni ile konuşur o sorudan aldığı puanın sayılmamasını ister ya da kopya çekmek ile ilgili değer yargısını değiştirir…

Takdir ve saygı görmek bir başka insan gereksinimidir. İnsan kazanımlarını, beklentilerini, başarısını diğer insanlarla paylaşmak, onların onayını almak, takdir görmek ister. Hayatta kazandığımız her davranışımız, bir başkası tarafından iletilen aferin ya da hayır’ın sonucudur. Bazen takdir görürüz, bizi takdire götüren davranışı kanıksar ve hayatımızın bir parçası yaparız, bazen hiç beklemediğimiz tavırla karşılaşır hayatımız boyunca o davranışı bir daha göstermeyiz. Yanı sıra, itibar ve saygı görmek önemli bir gereksinim ise başkalarına karşı saygılı davranışlar içerisinde olur ve başkalarının da bize saygı göstermesini bekleriz. Her insan bu dünyada kendini var etme, kendi varlığını ortaya koyma, kendini gerçekleştirme ve yaşamını tüm potansiyelini kullanarak geçirmeyi arzu eder. Buda önemli bir gereksinimdir. Kişisel doyum alarak yaşar, yaratıcılığını en üst düzeyde kullanma çabası içinde olur. Bu insanlardan öyleleri vardır ki, eylemleriyle düşünceleriyle, eserleriyle, örnek yaşamlarıyla toplumda önemli bir yere sahip olur, insanlığın varoluşu ve kurtuluşu için çalışırlar. Hayattan ne bekliyorsunuz, yaşam amacınız nedir? Amaçlarımız doğrultusunda davranışlarımıza yön veririz. Yapılan çalışmalarda kendi amaçları doğrultusunda çalışan, çevrelerini denetleyebilen, yaptıkları aktivitelerde söz sahibi olan kişilerin daha mutlu doyumlu daha uzun yaşadıklarını göstermektedir…

Davranışları tanımanın yollarından biri de ihtiyaçları tanımaktır. Sizin davranışlarınızı şekillendiren gereksinimleriniz, sizin itici güçleriniz nelerdir? Sizin davranışlarınızı neler ve kimler yönlendiriyor, kime göre ve niçin öyle davranıyor ve hissediyorsunuz? Günlük yaşamda kendi istek ve gereksinimlerinizi karşılamak için mi, yoksa başkalarının istek ve gereksinimlerini karşılamak için mi davranışlarınızı sergiliyorsunuz? Sizi motive eden durumlar neler? Yaşamımızda hangi gereksinimlerin etkili olduğunu öğrenmemiz hayatımızda neleri niçin yaptığımızı, dahası kim olageldiğimizi anlamamızı sağlayacaktır.

Davranışlarınızın farkında olarak geçireceğiniz keyifli günler dilerim. Sağlıcakla kalın…
 
Etiketler: DAVRANIŞLARINIZ, VE, SİZ, ,
Yorumlar
Haber Yazılımı